De AI-wapenwedloop is een leugen die we onszelf vertellen. En het is duur.
Verity Harding weet dit beter dan de meesten. Tussen 2016 en 2020 was ze niet alleen bezig met het coderen van algoritmen. Ze was wereldleiders aan het briefen. Barack Obama luisterde naar haar. Dat deed Emmanuel Macron ook. Als hoofd van het openbare beleid bij Google heeft DeepMind Harding jarenlang geprobeerd de zaken beschaafd te houden.
Toen? Internationale samenwerking leek mogelijk.
“AI-onderzoek was geworteld in internationale samenwerking.”
Toen veranderde er iets. De sfeer van samenwerking verdween. Het werd vervangen door rivaliteit. Antropisch versus OpenAI. De VS versus China. Opeens had iedereen het over een oorlog. Een wapenwedloop. De zin bleef hangen als bramen in de wol.
In Reframing the AI Arms Race betogen Harding en anderen, zoals historicus Lawrence Freedman, dat taal het beleid vormgeeft. Woorden zijn belangrijk. AI een ‘dodelijk wapen’ noemen klinkt misschien dramatisch, maar het doodt de diplomatie. Het beëindigt de samenwerking die nodig is om de technologie veilig en eerlijk verdeeld te houden.
Voor kleinere landen is de inzet groter. Als ze het verhaal van de wapenwedloop geloven, moeten ze een kant kiezen. Het worden pionnen. Ofwel de VS, ofwel China wint. Ze krijgen zelden een stem.
De sexy leugen
Harding vertelt WIRED dat de oorlogsmetafoor populair is om één simpele reden: het voelt verhelderend. Het is sexy. Eenvoudige verhalen zijn comfortabel. Graaf echter dieper, en het beperkt je denken volledig.
Waarom de verschuiving van ‘opwindende wetenschap’ naar ‘beschavingsstrijd’?
Er gebeurden twee dingen.
Eerst. Mensen werden bang. Er bestaat een oprechte angst dat AI in de verkeerde handen catastrofaal zal zijn. Democratieën, zo luidde de gedachte, moeten de sleutels in handen hebben. De controle moet hier blijven. Niet daar.
Seconde. Anti-reguleringsstemmen hebben een handige slechterik gevonden. Door China als de ‘boeman’ aan te wijzen, leek de deregulering patriottisch.
Als je reguleert, wint China. Dat is de toonhoogte.
Toen arriveerde ChatGPT. Eind 2022.
De timing had voor het gezond verstand niet slechter kunnen zijn. De wereld was al aan het wankelen. Door pandemieën voelden de grenzen kwetsbaar en toch urgent aan. De oorlog in Oekraïne veranderde de abstracte geopolitieke theorie in modder en bloed. Plotseling waren AI-wapens geen sci-fi-concept. Het was echt.
Het verhaal werd meteen steviger. AI werd de nieuwe nucleaire optie. De nieuwe Koude Oorlog. De geschiedenis rijmde op de ergste manier.
Het isolationisme wint
Wie controleert de technologie als supermachten vechten? Het antwoord is zelden duidelijk, maar de chaos is in het voordeel van de luide.
Technologie vormt de samenleving, zeker. Maar de samenleving geeft technologie net zo hard vorm. Op dit moment bepaalt het gespannen politieke klimaat in de VS hoe AI zich ontwikkelt. Het isolationisme is de drijvende kracht achter het beleid.
Harding stelt dat naar binnen keren een slechte strategie is. De soevereine capaciteit in Groot-Brittannië en Europa is van cruciaal belang. Ja. Maar totaal isolationisme verduistert de werkelijkheid.
Zelfs de supermachten kunnen niet alles zelf bouwen. De VS hebben chips nodig. China heeft cruciale mineralen nodig. Iedereen heeft wetenschappers nodig. De supply chain is een reeks strategische knelpunten.
‘Je mag onze chips niet hebben.’
‘Nou, jij kunt de onze ook niet krijgen.’
Het is onrealistisch om aan te nemen dat welk land dan ook een volledig soevereine AI-stack kan behouden. De afhankelijkheden zijn te ingewikkeld.
De middenmachten
De regering-Trump leunde hard op deze nationalistische retoriek. Een uitvoerend bevel doordrenkt van de Amerikaanse ideologie dwong Anthropic zijn nieuwste model te trekken. Het veroorzaakte een schokgolf door de sector.
De Europese machten moeten zich zorgen maken. Ze zijn sterk afhankelijk van Amerikaanse technologie.
Maar samenwerking en concurrentie zijn geen vijanden. Harding suggereert een middenweg. Een coalitie van middenmachten.
Denk er eens over na. Canada heeft de mineralen. Frankrijk en Groot-Brittannië hebben het talent en de ecosystemen. Japan en Zuid-Korea beschikken over de technische diepgang. India brengt enorme schaalgrootte.
Samen hebben ze een hefboomwerking. Samen hebben ze schaalgrootte.
Het punt is om niet toe te staan dat de wapentarieven je ervan overtuigen dat het spel een binaire race is.
Als kleine landen geloven dat ze slechts schaakstukken zijn in een binaire strijd, maken ze dat waar. Het worden mindere spelers. Als je dat uitgangspunt accepteert, geef je je keuzevrijheid op.
Wie profiteert?
Geld stort zich in angst. De snelheid van de kapitaalinjectie in AI is hectisch geweest. Die snelheid duwde het verhaal. Maar contant geld is niet de enige corrupte factor.
De grote laboratoria? Zij zijn medeplichtig.
Door AI te framen als een exclusief wapen met hoge inzet, krijgt macht aan degenen die de tools in handen hebben. Het impliceert dat de technologie te gevaarlijk is voor iedereen behalve de reuzen. Te complex voor regelgeving. Alleen zij weten hoe ze dit moeten oplossen. Alleen zij kunnen leiden.
Het is een egoïstisch verhaal. Een manier om de controle te verankeren onder het mom van veiligheid.
Het raceschema overtuigt ons ervan dat er maar twee lopers zijn. De werkelijkheid is veel complexer. We hebben gewoon al jaren niet meer duidelijk naar de eindstreep gekeken. Misschien wordt het tijd dat we dat doen. Of misschien blijven we gewoon rennen.
